Bilirkişi Raporunun Tebliğ Edilmemesi

Hukuki bir süreçte haklı olduğunuza inanmanıza rağmen, mahkemenin aleyhinize karar vermesi sarsıcı bir durumdur. Ancak bazen bu kararın sebebi davanın esası değil, mahkemenin size savunma yapma fırsatı vermediği bir belgeye dayanması olabilir. Özellikle teknik konularda alınan bilirkişi raporlarının taraflara gösterilmemesi (tebliğ edilmemesi), davanın sonucunu doğrudan etkileyen ciddi bir hak ihlalidir.

Anayasa Mahkemesi (AYM), yakın tarihli bir kararında, tam da bu sorunu yaşayan bir vatandaşın başvurusunu haklı bularak yargılamanın yenilenmesine hükmetti. Eğer siz de mahkemede bilirkişi raporunu görmeden, rapora itiraz edemeden bir kararla karşılaştıysanız, bu inceleme hukuki yol haritanız olacaktır.

Somut Olay: Savunma Hakkı Nasıl Kısıtlandı?

Başvuruya konu olayda; ihracat yapan bir şirket, ihracat bedellerini yasal süresi içinde yurda getirmediği iddiasıyla idari para cezası ile karşılaşır. Şirket (Başvurucu), parayı yurda getirdiğini ve elinde döviz alım belgeleri olduğunu belirterek Sulh Ceza Hakimliğine itiraz eder. Hakimlik, konunun teknik inceleme gerektirmesi nedeniyle dosyayı bilirkişiye tevdi eder.

Bilirkişi, incelemesini tamamlayarak şirketin kusurlu olduğu yönünde bir rapor sunar. Ancak yargılama sürecinde kritik bir usul hatası yapılır:

"Mahkeme, davanın kaderini belirleyecek olan bu bilirkişi raporunu Başvurucuya tebliğ etmez (göndermez). Başvurucu, raporun içeriğinden habersiz olduğu için hatalı gördüğü kısımlara itiraz etme şansını kaybeder."

Hakimlik, Başvurucunun görmediği ve tartışmadığı bu rapora dayanarak cezayı kesinleştirir. Başvurucu, bu durumu ancak karar kendisine ulaştığında öğrenir.

Anayasa Mahkemesi'nin Değerlendirmesi: Silahların Eşitliği İlkesi

Başvurucu, bu durumu Anayasa Mahkemesine taşıyarak; raporu görmediğini, dolayısıyla savunma hakkının elinden alındığını belirtmiştir. Yüksek Mahkeme konuyu, Adil Yargılanma Hakkı kapsamındaki Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama (tarafların iddialara karşı eşit şartlarda söz söyleyebilmesi) ilkeleri üzerinden incelemiştir.

Mahkemenin yerleşik içtihadına göre:

• Bir davada tarafların, dosyaya giren tüm görüş ve delillerden haberdar olması şarttır.
• Bilirkişi raporu gibi hakimin kararını doğrudan etkileyen bir belge, tarafa mutlaka tebliğ edilmelidir.
• Vatandaşa raporu inceleme ve varsa yanlışlıkları düzeltme imkanı tanınmazsa, yapılan yargılama adil olmaz.

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, Başvurucunun Adil Yargılanma Hakkı'nın ihlal edildiğine ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için Yeniden Yargılama Yapılmasına karar vermiştir.

Hukuki Yol Haritası: Hak İhlaline Karşı Ne Yapılmalı?

İdari para cezasına itiraz süreçlerinde veya hukuk davalarında benzer bir durumla karşılaşmamak için şu adımlar kritiktir:

1. UYAP Kontrolü: Dosyanıza giren her evrakı düzenli olarak kontrol etmeniz, süreci kaçırmamanız adına hayatidir.
2. Raporun Tebliği: Mahkeme bilirkişi incelemesine karar verdiyse, raporun size veya vekilinize tebliğ edilmesini bekleyin. Tebliğ edilmezse, mahkemeye dilekçe vererek raporu talep edin.
3. İtiraz Hakkı: Karar verilmeden önce, aleyhinize olan delillere ve raporlara karşı beyanda bulunma hakkınızı kullanın.

Unutulmamalıdır ki savunma hakkı kutsaldır; ancak bu hakkı kullanabilmeniz için aleyhinizdeki delilleri bilmeniz gerekir. Bilirkişi raporunun size gösterilmemesi, Anayasa Mahkemesi nezdinde güçlü bir bireysel başvuru konusudur.