Mahkemenin Yanıltıcı Kanun Yolu Bildirimi ve Mahkemeye Erişim Hakkı: Ege Enerji Kararı

Maddi Olayın Özeti

Başvurucu şirket tarafından açılan manevi tazminat davası, Aydın 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 29/6/2021 tarihinde reddedilmiştir. Başvurucu vekilinin temyiz istemi üzerine Mahkeme, 27/10/2021 tarihli ek kararı ile temyiz başvurusunun süre yönünden reddine karar vermiştir. Söz konusu ek kararda, tebliğden itibaren on beş gün içinde Yargıtay’a başvurulabileceği açıkça belirtilmiştir.

Başvurucu, ek kararda gösterilen on beş günlük süreye güvenerek temyiz yoluna gitmiştir. Ancak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 1086 sayılı Kanun’un mülga hükümleri uyarınca temyiz süresinin yedi gün olduğunu belirterek, temyiz istemini süre aşımı nedeniyle reddetmiştir. Karar düzeltme isteminin de reddedilmesi üzerine başvurucu, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

Anayasa Mahkemesinin Hukuki Değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi incelemesinde, müdahalenin kanuni dayanağının ve meşru amacının (hukuki istikrar ve güvenlik) bulunduğunu kabul etmekle birlikte, asıl denetimi ölçülülük kriteri üzerinden gerçekleştirmiştir. Mahkeme, devletin işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yollarına ve sürelere başvuracağını belirtme yükümlülüğünü hatırlatan Anayasa’nın 40. maddesine vurgu yapmıştır.

AYM'ye göre, yargı makamlarının hatalı yönlendirmesi sonucu oluşan hukuki belirsizliğin faturasının başvurucuya kesilmesi kabul edilemez. Mahkeme bu ilkeyi şu şekilde somutlaştırmıştır:

"Mahkemelerin kanun yolu ve süresini taraflara doğru gösterme yönündeki yükümlülüğü gözönüne alındığında, kanun yolu başvuru süresinin Mahkeme tarafından hatalı gösterilmesinin sonuçlarına katlanmak zorunda bırakılan başvurucunun üzerinde Dairenin yorumunun ağır bir yüke sebep olduğu... müdahalenin ölçülü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır."

Kararda, ölçülülük ilkesinin alt unsurları olan elverişlilik, gereklilik ve orantılılık kriterleri uyarınca yapılan değerlendirmede; başvurucunun mahkeme tarafından verilen on beş günlük süreye güvenerek hareket etmesinin korunması gereken bir hukuki değer olduğu saptanmıştır. Benzer bir olayda (S.K. başvurusu) verilen ihlal kararına da atıf yapılarak, mahkemelerin yanıltıcı bildirimlerinin mahkemeye erişim hakkını işlevsiz kıldığı belirtilmiştir.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi, başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkemeye gönderilmesine oybirliğiyle karar vermiştir.