Tutuklamada Tazminat Standartları
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 31 Temmuz 2025 tarihli Oğuz Bülent Erol ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2022/35870) kararında, haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle açılan tazminat davalarında yerel mahkemelerin hükmettiği tutarların "yetersizliği" üzerine emsal niteliğinde bir değerlendirme yapmıştır.
Bu karar, özellikle Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 141 uyarınca açılan tazminat davalarında, yerel mahkemelerin takdir ettiği düşük tutarların Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkını ihlal ettiğini tescillemektedir.
AYM’nin Belirlediği Asgari Tazminat Eşiklerinin Önemi
AYM, bu kararıyla birlikte yıllara göre değişen bir "Tazminat Alt Sınır Tablosu" yayımlamıştır. Eğer yerel ağır ceza mahkemeleri tarafından hükmedilen manevi tazminat miktarları, AYM’nin bu tablosundaki tutarların kayda değer ölçüde altında kalıyorsa, bu durum doğrudan bir hak ihlali teşkil etmektedir.
| Yıl | Bir Günlük Gözaltı (Asgari) | Tutuklama Tedbiri (Asgari Başlangıç) |
|---|---|---|
| 2023 | 1.800 TL | 90.000 TL |
| 2024 | 2.970 TL | 148.500 TL |
| 2025 | 3.330 TL | 166.500 TL |
Not: Tutuklama tedbirinde tazminat miktarı; tutukluluk süresi, kişinin sosyal ve ekonomik durumu ile suçun niteliğine göre 1.110.000 TL (2025 üst sınırı) ve üzerine çıkabilmektedir.
İfade Özgürlüğü ve Toplantı Hakkı Vurgusu
Kararın en dikkat çekici yönlerinden biri de, haksız koruma tedbirinin sadece kişi hürriyetini değil, aynı zamanda İfade Özgürlüğü ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkını da ihlal edebileceğinin belirtilmesidir. AYM, tazminat miktarı belirlenirken bu haklara yapılan müdahalenin de ağırlığının dikkate alınması gerektiğini hüküm altına almıştır.
Hak Kaybına Uğramamak İçin Ne Yapılmalı?
Eğer hakkınızda verilen bir beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı sonrası açtığınız tazminat davasında, mahkeme yukarıdaki tablonun belirgin şekilde altında bir meblağa hükmetmişse:
- İstinaf ve Temyiz Süreçleri: Yerel mahkeme kararının AYM içtihatlarına aykırı olduğu gerekçesiyle kanun yollarına başvurulmalıdır.
- Bireysel Başvuru: İç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından, tazminatın yetersizliği nedeniyle Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunulması mümkündür.
Anayasa Hukuku ilkeleri çerçevesinde, devletin haksız bir müdahale ile kısıtladığı özgürlüğün karşılığı "sembolik" bir rakam olamaz. Tazminatın amacı, çekilen acıyı bir nebze de olsa dindirmek ve ihlalin ağırlığıyla orantılı bir giderim sağlamaktır.