Satış Bedeline Karşı Yargı Yolunun Kapatılması
2/B Arazilerinin Satış Bedeline Karşı Yargı Yolunun Kapatılmasına Dair İptal Kararı
Maddi Olayın Özeti
Samsun 3. İdare Mahkemesi, 6292 sayılı Kanun’un 6. maddesinde yer alan ve 2/B arazilerinin satış bedeline itiraz edilmemesini "hak sahipliği" için şart koşan hükmün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptal başvurusunda bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, yaptığı incelemede başvuruyu, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenen kadastro tutanaklarına ilişkin olan (2) numaralı fıkra hükümleriyle sınırlı olarak esastan görüşmüştür. Temel uyuşmazlık, idarenin tek taraflı belirlediği satış bedelinin yargı denetimi dışında tutulmasının anayasal sınırlarıdır.
Anayasa Mahkemesinin Hukuki Değerlendirmesi
Mahkeme, 2/B taşınmazlarının hak sahiplerine doğrudan satışı hakkını, ekonomik bir değer taşıması sebebiyle Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında "mülkiyet hakkı" koruması altında değerlendirmiştir. İtiraz konusu kural, hak sahipliği statüsünü kazanmak için idari işlem niteliğindeki bedel tespitine karşı dava açma hakkından feragat edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkı, bireylerin hak ihlali iddialarını inceletebileceği makul ve erişilebilir yolların varlığını zorunlu kılar. AYM, idarenin satış bedelini yanlış hesaplaması veya emsal taşınmazlara göre fahiş bedel belirlemesi gibi durumlarda yargı yolunun kapatılmasının, mülkiyet hakkını korumasız bıraktığını saptamıştır. Kararda, idarenin işlemlerine karşı yargı denetimini engelleyen bu tür düzenlemelerin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı vurgulanmıştır.
"İdarenin teklifine karşı idari ve yargı mercilerine başvuru yollarını kapatmak suretiyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle fıkranın iptaline karar verilmiştir."
Mahkeme, daha önceki emsal nitelikteki kararlarındaki istikrarlı yaklaşımını sürdürerek; mülkiyet hakkı ile bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıştır. Düzenlemenin, vatandaşları haklarından yararlanmak ile haklarını yargı önünde aramak arasında bir seçim yapmaya zorlaması anayasal güvencelere aykırı bulunmuştur.
Sonuç
Anayasa Mahkemesi, 6292 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ve satış bedeline itiraz edilmemesini öngören ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline 26/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir. Bu kararla birlikte, 2/B arazisi satın almak isteyen vatandaşların, idarece belirlenen bedellere karşı yargı yoluna başvurma hakkı anayasal güvence altına alınmıştır.